Đọc: Có một thời như thế 1/32 (VM)

04/04/2017,21:29:22 | 1598 | 0

Ký ức chiến tranh

 

CÓ MỘT THỜI NHƯ THẾ (1/32)

Võ Minh - Cựu chiến binh Trung đoàn 271, Miền Đông Nam Bộ

 

 

LỜI GIỚI THIỆU:

Hồi ký "CÓ MỘT THỜI NHƯ THẾ" của Tác giả Võ Minh - Cựu chiến binh Trung đoàn 271 (Miền Đông Nam Bộ "gian lao mà anh dũng") đã được Nhà xuất bản Thanh Niên tái bản 6 lần. Vừa qua LSV đã liên hệ với anh Võ Minh và được anh thông báo: Tác phẩm CMTNT đã phát hành 10.000 cuốn, sau tết âm lịch Giáp Ngọ NXB Chính trị Quốc gia đã tái bản lần thứ 7 với số lượng 25.000 cuốn nữa để phát hành xuống tận phường, xã. Được sự đồng ý của tác giả Võ Minh, LSV xin đăng lại toàn bộ tác phẩm này để phục vụ đồng đội và bạn hữu để nhớ lại "MỘT THỜI NHƯ THẾ". (Ghi chú: Vì tác phẩm khá dài nên LSV chia ra làm 32 phần để đăng tải dần)

Chân thành cảm ơn tác giả Võ Minh, CCB E271, MĐNB. Xin trân trọng giới thiệu với đồng đội và bạn hữu. (LSV_C18, E4, Miền Đông Nam Bộ)

************** 

MỘT BÀI CA ĐAU THƯƠNG VÀ HÀO SẢNG VỀ NGƯỜI LÍNH
Nhà văn CHU LAI

Cuộc đời vốn thế, một khi tiếng đập trống rỗng của những chiếc dạ dày tạm lắng xuống thì tiếng động thì thầm của những giá trị cội nguồn lại vang lên.
Và một trong những tiếng động ấy là sự trở lại cũng thì thầm và vô cùng bền bỉ của dòng văn học chiến tranh mà sự xuất hiện rộn ràng của những trang nhật ký chiến trận mấy năm gần đây âu cũng là lẽ đương nhiên, đương nhiên như hết mưa lại nắng, hết bão dông cõi thế lại yên hàn, đương nhiên như đó là những tháng ngày thiêng liêng, những tháng ngày cao đẹp nhất của dân tộc, của mỗi số phận con người mà đất nước này, khung cảnh thái hoà này mãi không thể nào quên.
Vâng! Nhật ký của một người đã chết, một người nằm xuống ta đọc đã nhiều, song nhật ký của một người còn sống thì không phải ở đâu cũng có, nếu như không muốn nói rằng nó là vô cùng hy hữu. Những dòng chữ của một liệt sĩ để lại, bản thân nó đã hàm chứa một nỗi xúc động sâu xa, vậy những dòng chữ của một chiến sĩ vẫn còn tồn tại trên cõi dương này sẽ tồn tại ra sao đây, khi nó tự đánh mất cái ưu thế truyền cảm mang tính truyền thống tâm linh đó, trước cảm nhận của độc giả? Bài toán này không dễ trả lời, vì dù muốn hay không, nó cũng động chạm đến những phần nhạy cảm nhất của con người. Bởi, trước khi chết, con người bao giờ cũng nói thật mọi điều, nói cả điều hay lẫn điều dở cho nên nó thật đến không cùng. Mà đã gọi là nhật ký thì bao giờ cũng lấy cái thật làm hạt nhân trung tâm. Còn khi anh vẫn sống, ngồi viết lại, dù chân thành đến mấy, ngòi bút cũng không thể tách khỏi cái sự lọc bằng lý trí qua các yếu tố khách quan, yếu tố tự biên tập cho nó thích hợp với điều này, hợp lý với tình hình kia. Khó lắm! Dễ khô cứng, dễ giả tạo lắm.
Vậy mà không! Với Có một thời như thế, người viết đã biết ẩn mình đi, ẩn rất kỹ, ẩn chân thành, ẩn như không, gần ba trăm trang sách, anh chỉ coi mình như là một nhân chứng, một cái trục nhỏ nhoi để từ đó dồn hết tâm sức, trí nhớ để viết, đúng hơn là để kể lại về đồng đội, bạn bè, về những người đã chết và những người đang sống, về cuộc đời, bom đạn, về tình người, tình yêu, tình gia đình cha mẹ bình dị, khẽ khàng như hạt lúa, củ khoai đang vào mùa giáp hạt khiêm nhường. 
Không đao to búa lớn, không lên gân lên cốt, cũng không cố làm ra vẻ văn chương, chữ nghĩa cầu kỳ, càng không biết tránh né những điều có thể là phạm huý phạm kỵ, anh cứ lẩn mẩn kể như kể lại cho người thân, bạn bè nghe về những chặng đường gian truân, ác liệt của cuộc đời mình, cuộc đời đồng đội. Và như thế, từng dòng, từng trang, từng con chữ, nó như những hạt mưa dầm không ồn ào, xối xả mà nhè nhẹ thấm thật sâu vào cảm nhận người nghe, người đọc. 
Đọc anh, tin rằng những người trẻ hôm nay sẽ tìm ra được một cái gì đó thuộc về sức mạnh tinh thần, cũng như những giá trị nhân văn thăm thẳm của các thế hệ cha anh, đã không tiếc máu xương làm nên những chiến tích huy hoàng cho ngày hoà bình thơ thới hôm nay, qua đó, chắc chắn họ sẽ giật mình mà soi rọi lại cảm quan, cách cảm, cách nghĩ, cả cách sống của mình trong cơn cuồng phong hội nhập hiện đương. Và những người đã đi qua chiến cuộc chắc chắn sẽ như được sống lại, như được nhìn thấy, sờ thấy, ngửi thấy những tháng ngày thiêng liêng, khổ đau, đẫm máu và nước mắt để thực hiện khát vọng tự do, độc lập của dân tộc.
Là người đã viết khá nhiều về chiến tranh, đã lấy hình tượng người lính và chiến tranh cách mạng làm cảm hứng trung tâm cho các tác phẩm của mình, thú thật có lúc đọc anh, tôi không khỏi ngỡ ngàng trước những trang chữ anh miêu tả về cảnh sắc Trường Sơn với tất cả sự sinh động của những vui buồn, đói khổ, một trận sốt rét, một vị ngọt rau môn thục, một tử sĩ mối vùi trên võng, một bãi khách đêm, một chiều hành quân, một tiếng chim côi cút gọi bầy, một dòng sông, một sắc nắng, một sườn dốc đứng hành quân bằng thang dây dựng trời. Một tối đói quá phải vào nương ăn cắp sắn…

Càng không thể không lắng chìm khi anh viết về mẹ, về một ga tàu tiễn đưa, về những giọt nước mắt yếu đuối không kìm nổi khi từ biệt tất cả để đi vào chỗ chết, về lòng dân thuần phác, mênh mông ba nước Việt - Miên - Lào anh đã có dịp hành quân qua. Để rồi như một sự bung phá của tâm hồn, anh say sưa và đau đớn kể về những trận đánh, về những đêm hành quân quá đỗi nhọc nhằn vừa đi vừa ngủ, về những cái chết đủ hình, đủ dạng của đồng đội mà sự ra đi tức tưởi của họ còn vương nặng trí não anh cho đến tận bây giờ, đã khiến cho anh, một đồng đội may mắn còn sống, không hiểu sao lại còn sống, phải tự đặt lên linh hồn mình một trách nhiệm là phải ghi lại. Ghi lại bằng cả một hệ thống chi chít những chi tiết sống động, độc đáo, có duyên mà nếu không thực sự trải qua, không thực sự sống tận cùng với nó thì không thể nào hình dung ra nổi.
Chiến tranh là bi kịch, nhưng chiến tranh cũng là bi tráng. Tổn thất đến không cùng, nhưng cũng can tràng đến không cùng. Phải chăng đó chính là cảm hứng chủ đạo, là điều ruột gan anh muốn nói về chiến tranh, về bạn bè mình. Trung đoàn ngày ra đi, ngót nghét gần ba ngàn thanh niên trai tráng, khi trở về chỉ còn có vài trăm, mà lại không vẹn nguyên thân thể. Mỗi mùa chiến dịch, cứ vào một trận đánh là quân số lại vợi đi quá nửa, vợi đến nỗi không còn đủ người vào thay, đến nỗi cả đại đội thay vì hơn một trăm sinh mạng đánh vài trận chỉ còn lại đếm được trên đầu ngón tay… Nhưng những trận đánh vẫn nối tiếp những trận đánh, những chiến dịch vẫn ngày đêm tiến sát hang ổ kẻ thù. Để tồn tại và đứng vững được trong những cảnh huống quá sức chịu đựng của con người ấy, họ đã bộc lộ đủ đầy tất cả những thảng thốt, yếu đuối, hoang mang thậm chí đến nản lòng, tuyệt vọng đưa đến một vài người đã rời bỏ đội ngũ chạy sang phía chiến tuyến bên kia, nhưng rồi một cái gì đó thiêng liêng như lòng tự tôn dân tộc, nghĩa tình thẳm sâu của đồng đội, của khí núi khí sông, của niềm tin vào nghĩa cả thổi về, vón cục trong trái tim đã khiến cho họ chiến đấu uy nghi đến người cuối cùng.

Như thế, qua cái nhìn của anh, người trong cuộc, người lính của chúng ta không hề là một cỗ máy chiến đấu, không hề là một Rô bốt chiến binh vô cảm chỉ biết xông lên chứ trong thế giới nội tâm trắng xoá không chứa đựng cái gì. 
Người anh hùng là người không phải không biết sợ chết, nhưng một khi vượt qua được cái sợ chết đó, họ sẽ là người anh hùng. Cũng như chiến tranh thực chất là ngày nào cũng chôn nhau nhưng chưa đến lượt chôn mình. Đó là sự thật và đó cũng là lửa tôi rèn cho phẩm chất con người Việt Nam đi qua được bao phen dông gió. Chúng ta đồng cảm và chia sẻ với anh về ý nghĩa nhân văn này. 
Như vậy, đây có thể coi là một cuốn hồi ký chân thực của một người lính đã đi qua tận cùng bom đạn, tận cùng yêu thương và căm thù, đã bị thương, đã đi lạc trong rừng cả tuần đến nỗi khi tìm về được đơn vị, vết thương chỉ nhung nhúc những dòi, nhưng vì tất cả độ chân thực đến trần trụi của nó, ta vẫn có thể gọi là một trang nhật ký, nhật ký của người còn sống, dù chỗ này chỗ khác vẫn còn nét vụng về, thô mộc, dàn trải chưa chọn lọc nhưng nó vẫn mang vẹn nguyên sức mạnh đánh động, giá trị truyền cảm như những trang viết của người đã ra đi.
Đó là những con chữ được viết bằng máu, đó thực sự là một bài ca về người lính mà đọc nó, mỗi người chúng ta không thể không ngoảnh nhìn lại những tháng ngày đã qua để tự hoàn thiện mình, để biết mình đang ở đâu và mình đang được thừa hưởng cái gì. Bởi cái giá phải trả cho ngày hôm qua là không thể lường được. 
Là một người lính già, tôi xin cảm ơn cuốn sách, cảm ơn người lính Võ Minh đã nói hộ với cuộc đời nhiều điều mà cuộc sống xôn xao này rất cần phải nói.
 

Chu Lai

*****************
MỘT NÉN NHANG - MỘT LỜI RU CHO ĐỒNG ĐỘI
Nhà văn VÕ THỊ HẢO

1. Chiến tranh đã lùi xa về năm tháng. Những tấm huân chương trên ngực người lính đã nằm yên trong ngăn tủ. Vô số những nấm mồ hữu danh và vô danh cũng đã thiêm thiếp ngủ lâu lắm rồi, ở các nghĩa trang hoặc trên từng tấc đất chiến địa. Từng tấc đất trên đất nước này đều thấm đẫm máu xương và nước mắt của người Việt, dù trong những cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn hoặc những cuộc chiến tranh Vệ quốc, dù từ phía nọ hay từ phía kia.
2. Những ngôi nhà đã được xây lại. Những cây cầu đổ vì bom đạn cũng đã được nối liền. Nhiều nhà cao tầng mọc lên. Gương mặt những người lính cũng vui buồn hơn trước vô số những nhà cao tầng.
Lòng người ngày nay mơ về những điều khác. Nhịp sống thì gấp gáp. Khát vọng hướng về cơm áo. Nhiều chuyện vui và nhiều chuyện đau lòng đã xảy ra. 
Nhưng những ám ảnh và dư âm hậu chiến còn đó, với những mảng màu sáng tối đan cài, vẫn xao động lòng  người.
3. Người lính, anh là ai?
Phải chăng anh là người đã ra đi, sau những bức huyết thư bằng máu, đón nhận cái chết phía trước như đón nhận một ngày hội? Nhiều người nằm lại vĩnh viễn trên chiến trường. Chiến trường không là ngày hội. Đường ra trận mùa nào cũng không đẹp như người ta nói. Nhưng có nhiều người đã tự nguyện ra đi và tự nguyện đón nhận cái chết.
Người lính sống sót trở về sau chiến tranh. Nhưng hội chứng hậu chiến vẫn ám ảnh suốt cuộc đời họ. Những cơn đau vết thương lúc trái gió trở trời. Những ác mộng đêm đêm về những cái chết và thói quen cảnh giới ngủ một mắt để phòng vệ mãi mãi không bỏ được.
Người lính, anh là ai? Có phải người đã trở nên bình dị sau chiến tranh, giữa những xoay chuyển không ngờ của đời sống?
Và nhiều khi, ta tự hỏi, cũng như hậu thế sẽ luôn tự hỏi về bao điều khác nữa.
Lịch sử sẽ trả lời. Mỗi thế hệ có cách lý giải lịch sử và những bài học rút ra từ lịch sử cũng sẽ khác nhau. Lẽ đương nhiên.
Chỉ biết rằng, đã từng có những con người ra đi không sá gì thân mạng vì một sự nghiệp chung.
Tác giả cuốn sách này - Cựu chiến binh Võ  Minh - cũng là một người như vậy.
4. Mỗi một con người là một vũ trụ thu nhỏ. Mỗi một người lính cũng vậy.
Võ Minh là một người lính đã viết huyết thư để ra trận. Một người từng e ngại khi phải rạch tay để lấy máu viết huyết thư. Nhưng trong chiến trận thì đã không nao núng và lập nhiều kỳ tích.
Anh đã trải qua những trận đánh giáp lá cà ác liệt. Từng trải  qua những cảm xúc cận kề thảm khốc. Từng bị thương nặng với những mảnh đạn hiện còn trong đầu.
Đêm đêm, những mảnh đạn và đồng đội của anh lên tiếng đòi kể câu chuyện của một thời đã qua trong lịch sử, nhưng không bao giờ qua được với những Cựu chiến binh.
Anh đã thuật lại, bằng một giọng văn chân thành, trân trọng sự thật và người đọc tin những điều anh viết.
Anh đã thuật lại vũ trụ thu nhỏ của anh cách đây mấy chục năm.
Đó là những giao thông hào. Những trận pháo kích. Những trận giáp lá cà. Những  tình quân dân và tình đồng đội. Những xác chết, những người đổ ruột hoặc tan nát thi thể cả bên này và bên kia chiến tuyến.
5. Bằng lối văn giản dị, nửa biên niên sử nửa nhật ký, anh đã khiến người đọc xúc động. Giọng văn anh kiềm chế nhưng có rất nhiều nước mắt nuốt vào trong. Những người được anh đưa đọc bản thảo cảm nhận được những giọt nước mắt ấy.
Và da diết là những tình cảm đồng đội.
Có thể nói tác phẩm này được viết ra như một nén nhang thắp lên trước linh hồn những đồng đội của anh - những người đã nằm lại trên chiến trường, mà do điều kiện chiến tranh, thi thể họ đã không còn ngày về với quê hương bản quán và với người thân.
Và cũng là một khúc hát ru cho những ngày qua bi tráng.
Khúc ca mà tác giả hát kể bằng giọng mộc mạc để ru mình và ru những người khác. Những người mà anh gọi là "Đồng đội".

V.T.H

*********************

ĐỌC HỒI KÝ LÍNH TRẬN
Nhà thơ, nhà phê bình NGUYỄN THỤY KHA

Không mộng mơ khát vọng như nhật ký "Mãi mãi tuổi hai mươi" của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, không lãng mạn bi tráng như "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" của liệt sĩ - Anh hùng Đặng Thuỳ Trâm (NXB Hội Nhà văn 2008), những trang nhật ký trong hồi ký "Có một thời như thế" của người thương binh lính trận Võ Minh lại góp phần giúp ta lật lại điềm tĩnh cuốn lịch chiến tranh mà ở đó mỗi ngày đều gầm rú đạn bom, đều thấm đẫm máu người lính trận.
Sức cuốn hút của hiện thực khốc liệt đã vượt ra ngoài chữ nghĩa, ra ngoài nhịp điệu văn xuôi. Một hiện thực quá vãng buộc hôm nay không bao giờ được lãng quên. Một hiện thực mà dư ảnh của nó vẫn còn vẹn nguyên trong số phận những người lính trận may mắn còn sống sót, nhưng lại phải đối mặt với một hiện thực mới thiếu may mắn mà đa số những người lính trở về phải chấp nhận.
Trong suốt hơn 200 trang hồi ký được dựng lại theo thể nhật ký, gần như không có trang nào không thấy rớm máu, không có trang nào không thấy thủng lỗ chỗ vết đạn bom. Câu chuyện về một trung đoàn bộ binh anh hùng 271 được dựng lại thông qua cảm nhận của một người lính chỉ trong khoảng thời gian hai năm (từ tháng 2.1972 đến tháng 2.1974) mà lại như giúp ta nhận ra toàn cảnh của cuộc chiến đấu một mất một còn kéo dài suốt 15 năm (từ 1960 đến 1975) của những người lính cách mạng "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai". Và cứ cộng lại những hy sinh như thế của tất cả các đơn vị như vậy, đã thấy một chiều cao không đỉnh núi nào sánh bằng, một chiều rộng không biển cả nào đọ được.
Đọc cuốn sách này, ta chỉ cảm thấy đau đau, nghèn nghẹn đâu đó không rõ rệt trong đáy lòng ta. Đấy là sức mạnh nhân văn ghê gớm ẩn sau trang viết. Cũng nhờ sức mạnh chân thật của hiện thực mà ta nhận ra sâu sắc rằng chính trong những đau thương, mất mát ấy, con người VN thời ấy đã tạo ra một tình cảm đặc biệt, đậm đặc gọi là tình đồng đội. Đoạn rất mỏng sau cùng, chỉ có mấy trang thôi sao cứ trĩu nặng lòng ta. Những hy sinh thầm lặng ấy, hôm nay bù đắp thế nào cho đủ, sống thế nào cho xứng đáng?
Để viết ra hơn 200 trang hồi ký này, anh thương binh 81% Võ Minh với bao mảnh đạn còn trong đầu, trong cơ thể đã phải có một nghị lực phi thường, một tình đồng đội phi thường mà không phải ai muốn cũng làm được. Và Võ Minh còn làm thêm một công việc "bếp núc văn chương" nữa là tuyển chọn những bài thơ của các đồng đội, người đã hy sinh, người còn sống, làm thành một tuyển tập thơ mang tên "Bài thơ viết dở" (NXB Hội Nhà văn 2008) song hành với tập hồi ký của anh.
Tất cả họ đều thật xứng đáng khi mang trong mình phẩm chất "anh bộ đội Cụ Hồ". Sau cuộc chiến tranh ác liệt, Võ Minh đã mang bao vết thương, học hành trở thành kỹ sư điện; Hồ Xuân Hùng tốt nghiệp tài chính, nhiều năm làm Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An - hiện là Thứ trưởng Bộ NNPTNT; Trần Anh Phương tiếp tục học đại học, nay là tiến sĩ - Vụ trưởng - Trưởng ban chuyên đề Báo điện tử Đảng Cộng sản VN.
...Không chỉ phấn đấu cho sự vượt lên của chính mình, các anh còn phấn đấu vì nhiều đồng đội thiếu may mắn khi trở về đời thường. Và điều quan trọng nhất là các anh không quên những năm tháng gian nan, những đồng đội một thời máu lửa. Những trang viết, những vần thơ của Võ Minh và đồng đội hàm chứa năng lượng duy trì trong đời sống một ngọn lửa bất diệt, hào hùng của dân tộc ta.

NGUYỄN THỤY KHA
… (còn nữa) - LSV giới thiệu

************

Xem các bài khác: bấm chuột phải vào tên bài và chuột trái vào "Mở liên kết trong tab mới":

Bài 1Bài 2Bài 3Bài 4Bài 5Bài 6Bài 7Bài 8Bài 9Bài 10Bài 11Bài 12Bài 13Bài 14Bài 15Bài 16Bài 17Bài 18Bài 19Bài 20Bài 21Bài 22Bài 23Bài 24Bài 25Bài 26Bài 27Bài 28Bài 29Bài 30Bài 31Bài 32.


video, tâm sự, giải trí

Viết bình luận


Có thể bạn sẽ thích